Жив сабе царь да царица.У них было три сына: два разумных, а третий дурень.
У царя быв зверинец, у которам множества было разных зверей.В етат зверинец унадився вяликий зверь — Норка яго звали — и багата рабив шкоды[[1 — Убытка, вреда.
]]: каждаю ночь поедав зверей.Царь чаго не рабив — не мог истребить яго; во упосли сзывая сваих сынов да и кажа: «Хто истребить Норку-зверя, дам тому палавину царства».
Во старший и памався[[2 — Взялся (по-имался).]]: як только наступила ночь, ён взяв аружие и пашов; да не пашодши в зверинец, зайшов у трактир и там прагуляв целаю ночь.
Схамянувся[[3 — Очнулся, опомнился.]], як рассвяло, да поздно.
Стыдно яму было перед аццом, да нечага рабить.На другий день и средний брат зрабив такжа; батько лаяв-лаяв их, да и перестав.
Во на третий день собрався меньший.Смеялись все з яго, бо був дурный, и яны думали, што ён ничего не зробя;, а ён, узявши аружия, пашов прямо у зверинец да и сев над дерном, штоб — як только начне засыпать — яны его кальнули, ён бы и проснувся.
Уже звярнуло с павночи.Во застагнала зямля: то Норка-зверь бяжить и пряма через аграду в зверинец, бо такий бив вяликий.
царевич схамянувся, устав, перекрестився и пашов прямо на зверя; ён назад, царевич за им, а дале ба'ча[[4 — Видит.]], што не даго'ня пешком, пабег в канюшню, узяв самага лучшага жеребца, да у пагоню: дагнав таго зверя да и давай бицца.Бились яны, бились.
царевич дав зверю три раны.Во убое[[5 — Оба (Ред.
]] выбились из мочи да и лягли аддыхать.Як только царевич заснув, зверь устав да й наутёки[[6 — Да и бежать.]].
Конь бу'дя царевича; ён схапився[[7 — Спохватился.]], да у пагоню; дагнавши, изнова зачали бицца.
царевич и тут зрабив зверю три раны, а дале лягли аддыхать.зверь утёк; царевич, дагнавши, знова зрабив три раны, а дале, як у четвертый раз став даганять, зверь дабег да великага белага камня, падняв яго и пашов на той свет, сказавши царевичу: «Тогда мяне пабедиш, як сюда придеш».
Царевич паехав и расказав аццу свайму все и прасив яго, штоб ён вялев звить кожаный канат такий довгий, штоб достав да таго свету.Атец вялев.Як зрабили канат, царевич, забравши сваих братов, набравши слуг и всяго, што треба было на целый год, паехав туда, где зверь пашов пад камень.
Приехавши, яны пастроили там дварец и стали жить.Пригатовились; меньший брат и кажа старшим: «Ну, братцы, хто падымя сей камень" Ни адин и з места не двинув, а ён як хватив, дак камень далеко палятев, а був вяликий-вяликий — з гору.
Кинувши камень, ён изнова и кажа брата'м: „А хто пайдя на тей свет пабивать Норку-зверя" Не адин не взявсь; ён, насмеявшись над ими, што яны трусы, гаворя: „Ну, братцы, прощайтя; апускайтя мяне на той свет, а самы не адходтя ад сяго места, и як толька закалышицца канат — тащитя“.Браты апустили яго.Ачнувшись на том свете, пад землею, царевич пашов; ишов да ишов; дивицца[[8 — Смотрит.
]], аж ходя конь в багатой збруе и кажа яму: „А, здрастуй, Иван-царевич; долга я дожидав табе!“ Ён сев на таго коня и паехав; едя да едя, глядить, аж стаить медный дварец.Ён взъехав на двор, привязав каня да и пашов у комнаты.
Там нагатована абедать; ён сев, паабедав, да и пашов у спальню; там пастель, и ён лег аддыхать.Во приходя панночка, да такая красивая, што ни здумать, ни згадать, только в казце[[9 — Сказке.
]] сказать, да и кажа: „Хто в моем доме — азавися: кали старый — будеш батюшка, кали средних лет — брат, а кали маладой — муж любезный;, а кали женщина да старая — будеш бабушка, средних лет — матушка, а кали маладая — сестра родная“.Ён вышов.Яна, як пабачила яго, взрадавалась да и кажа: „Чаго, Иван-царевич (муж мой ты будешь любезный), чаго сюда приехав" Ён расказав ёй, што и як.
Яна и кажа: „Той зверь, што ты хочеш пабедить, — мой брат.Ён тяперь у средняй сястры, што живе недалеко адсюда в серебряном дварце; я яму залячила три раны, што ты зрабив“.
Во упосли[[10 — После.]] сяго яны пили, гуляли, добры мысли мали[[11 — Имели, Т.е.имали (брали).
]];, а дале царевич, папращавшись, паехав да другой сястры, што в серебряном дварце, и в той также пагастив.Яна сказала яму, што брат яё Норка тяперь у меньшай сястры.
Ён паехав да меньшай, што жила в залатом дварце.Ета сказала яму, што брат яё тяперь спит на синём море, а дале дала яму напицца сильнай вады, дала меч-кладенец и сказала, штоб ён рубав главу брату адразу.
Ён, выслухавши ета, паехав.Приезжая царевич к синяму морю, дивицца — аж спить Норка на камне, пасерядине моря, и як храпе' — да таго на семь вёрст аж вална бье.
Ён перякрястився, пад'ехав к яму, ударив мечем па галаве.Галава адскачила да и кажа: „Ну тяперь жа я прапав!“ -, а дале и павалився у море.
Убивши зверя, царевич вярнувся, пабрав всех трех сястер с сабою, штоб вывести их на етат свет; бо все яго любили и не хатели з им растацца.Кажная из их из свайго дварца зрабила яичко (бо были валшебницы); яго научили, як из яичка зрабить дварец, и наабарот, аддали яму яички и пашли к таму месту, где трэба было падымацца на сей свет.
Як пришли яны к канату, царевич, пасадив девушек, дерганув за канат; ён закалыхався, браты патащили.Як вытащили да пабачили[[12 — Увидели.
]] диковинных красавиц, аташли ад их да и кажуть: „Пустим канат, падымем брата, канат перярежим, нехай убьецца, а то ён нам не даст сих красавиц замуж“.Во, сгаварившись, пустили канат: брат быв не промах, дагадався, што братья думають, узяв да и палажив камень, дерганув; братья падняли его высо'ко да и перярезали канат.
Той камень упав и разбився.Ён заплакав да и пашов.Ишов, ишов царевич.
Во як паднялась буря, заблискала маланья', загремев гром, полився дождь.Ён пришов к деряву, штоб захавацца[[13 — Спрятаться.
]] пад ним; глядить, аж на том деряве маленькие птушки[[14 — Пташки.]] савсем измокли; ён изняв с сабе адёжу да и накрыв их, а сам сев пад деревам.
Кали лятить птица, да такая вяликая, што и свет затмився: то было тёмна, а то яще патямнело.То — матка тых птушак, што накрыв царевич.
Прилятевши, тая птица як пабачила, што яё дятёшаты адеты, и кажа: «Хто накутав маих птушак" -, а дале, пабачивши царевича, и кажа: „Ета ты зрабив Спасиба табе.Чаго хочеш, праси ад мяне за ета; все сделаю для табе!“ Ён кажа: „Выняси мяне на тей свет“.
Яна гаво'ря: „Зраби ж ты вяликий засек[[15 — Сусек, закром для ссыпки зерна (Ред.]], налави всякай дичи да накидай туда, а в другую палавину налий вады, штоб было чим мяне кармить“.
царевич все зрабив.Тая птица, — взятши етат засек на сабе, а царевич сев у серядине, — палятела.
Лятевши чи багата, чи мала — вынясла яго, папращалась и палятела;, а ён пашов да и пристав к аднаму партному у хлопцы: такий он быв абодранный, так перемянився, што и невдамет[[16 — Невдомек.]], што царский сын.Ставши у таго хазяина за работника, царевич начав распрашувать, што у их царстве и як Той хазяин и кажа: «Наши два царевича (бо третий прапав) привязли с таго света невест и хочуть жаницца, да тыя невесты упирують[[17 — Упираются.
]]: хочуть, штоб им к вянцу нашить всякага платья, такога, як у них было на том свете, и без мерки.Царь звав всих мастяров, да не адин не бярецца“.
Выслухавши все ета, царевич и кажа: «Иди, хазяин, к царю и скажи, што ты нашиеш все па твайму ремяслу“.Хазяин и кажа: «Чи мяне ж брацца за такоя платья Я шию на простонародья».
царевич кажа: «Иди, хазяин! Я отвечаю за всё".Той хазяин пашов.Царь быв рад, што нашовся хоть адин мастяр; дав яму денег, сколько ён хатев.
Хазяин той, справившись, прихо'дя дамов[[18 — Домой.]].царевич и гаво'ря яму: „Ну, мались богу да лажись спать; завтра все будя гатова“.
Ён паслухав свайго парабка, лег спать.Звярнуло с павночи.царевич встав, пашов за горад — на поле, выняв из кармана тыя яички, што дали яму невесты, и, як научили яго, зделав из их три дварцы; вашов, пабрав у каждом их платья, вышав, звярнув тые дварцы в яички и пашов дамов.
Пришовши, развешав платья на стяне да и лег спать.Рано праснувся хазяин, глядь — аж висить такоя платья, што ён и не видав! Все сяе[[19 — Сияет.
]] златом, да серебром, да камнями самоцветными.Ён зрадовавсь, взяв панёс тоя платья к царю.
Царевны, як убачили, што то платья, што у их на том свете, дагадались, што Иван-царевич на сем свете, переглянулись да и замовкли.Хазяин той, аддавши платья, пашов дамов, да не застав уже свайго дарагога работника.
Ён пашов да пристав к башмашнику, да и таго паслав к царю, и той зарабив; только абхадив ён всих мастяров, и усе благадарили яго, што наживались чрез яго у царя.Як абхадив царевич-работник всих мастяров, царевны палучили сваё желанье; у их всё платья было такоя, як на том свете; толька яны горько плакали, што царевич не прихо'дя, а наравить[[20 — Норовить (норов) — противиться.
]], было нельзя, нада бы'ла вянчацца.Як сабрались к вянцу, меньшая невеста и кажа царю: „Пазвольте мне, батюшка, пайти самой падарить нищих!“ Ён пазволив.
Яна пашла и начала дарить да приглядацца.Падхо'дя к аднаму; як стала давать яму' деньги, пабачила кольцо, што дала царевичу на том свете, и кольца сястер сваих (бо то быв ён!), — хватила яго за руку, и привяла яго в комнату, и кажа царю: „Во той, што нас вывяз из таго свету! Братья, кажа, запрятили гаварить нам, што ён жив, и абещали пабить[[21 — Убить (Ред.]] нас, кали мы скажем“.
Царь на тых сынов рассярдився, наказав их, як сам знав;, а после гуляли три свадьбы, и я там быв, мед-вино пив, в роте не было, а только па бараде тякло.
